Avrupa Birliği (AB), gübre arzını güvence altına almak ve ithalata olan bağımlılığı azaltmak amacıyla yerli üretimi ve çiftçileri destekleyen kapsamlı bir plan oluşturdu. AB Komisyonu, bu doğrultuda hazırlanan Gübre Eylem Planı’nı kamuoyuna duyurdu. Artan gübre fiyatları ve yaşanan gübre kıtlığı nedeniyle zor durumda kalan çiftçileri desteklemek, yerli üretimi güçlendirmek ve Avrupa’nın dışa bağımlılığını azaltmak hedefleniyor.
Plan kapsamında, yüksek gübre maliyetlerinden etkilenen çiftçilere mevcut AB tarım politikası araçları ile hedefli destek sağlanacak. Yaz döneminden önce açıklanması planlanan bir mali paketle, çiftçilere yeni üretim sezonu öncesinde likidite desteği sunulacak. Üye ülkelerin mevcut tarım politikası çerçevesinde destekleri daha etkin bir biçimde kullanabilmesi için yeni bir yasal düzenleme hazırlanacak. Bu düzenlemenin içinde, nakit akışını destekleyecek likidite mekanizmaları, avans ödemelerinde esneklik sağlanması ve gübre kullanımını azaltan veya biyolojik bazlı gübreler kullanımını teşvik eden uygulamalar yer alacak.
AB, gübre sektöründeki sanayi kaybını önlemek ve iç pazarın sürdürülebilirliğini sağlamak adına yerli üretimi destekleyecek. Döngüsel ekonomiyi artırmak ve emisyonları azaltmak amacıyla Avrupa’da alternatif gübrelerin kullanımı teşvik edilecek. Bu bağlamda, organik ve biyolojik bazlı gübrelerin yanı sıra geleneksel mineral gübrelere alternatif ürünlerin kullanımı yaygınlaştırılacak. Sürdürülebilir Avrupa menşeli gübrelere yönelik talebi artırmak için resmi süreçlerin kolaylaştırılması planlanıyor.
Gübre piyasasında şeffaflığı artırmak ve sektör paydaşları arasında etkili bir diyaloğu güçlendirmek amacıyla “AB Gübre Değer Zinciri Ortaklığı” kurulacak. Bu platform, gübre üreticileri, çiftçiler ve üye ülkelerin katılımıyla yürütülecek ve arz güvenliği ile uygun fiyatlı gıda üretimi konularında ortak çözümler geliştirmeyi hedefleyecek.
AB Komisyonu, gübre piyasasına yönelik güncel veri akışını güçlendirecek, erken uyarı mekanizmaları geliştirecek ve gerektiğinde ortak alım veya stok oluşturma gibi alternatifleri değerlendirecek. Bu adım, son yıllarda artan jeopolitik krizlerin Avrupa’nın gübre ve gıda sistemindeki kırılganlıkları gözler önüne sermesi nedeniyle atılmıştır. Özellikle Orta Doğu’daki savaşlar, enerji fiyatlarındaki artışlar ve Rusya ile Belarus’tan gelen gübre ithalatına getirilen kısıtlamalar, Avrupa’da gübre maliyetlerini ciddi şekilde artırmıştır. AB, azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30’unu, fosfat bazlı gübre ihtiyacının ise yüzde 70’ini ithalatla karşılamaktadır. Bu durum, kriz anlarında Avrupa’yı dış şoklara karşı savunmasız hale getirmektedir.
